KOTY RASOWE, A BADANIA POD KĄTEM CHORÓB GENETYCZNYCH

Czym są choroby genetyczne? Jest to zbiór chorób wywołanych przez nieprawidłową liczbę genów lub chromosomów, lub przez ich niewłaściwą budowę.

Dzielimy je na dwie grupy. Mogą być one dziedziczne, czyli przekazane przez rodziców potomkowi, albo niedziedziczne, czyli spowodowane przez mutację DNA danego osobnika. Anatomiczne zaburzenia rozwojowe są widoczne od momentu narodzin zwierzęcia. Jednak warto podkreślić, że nie wszystkie wrodzone defekty są uwarunkowane genetycznie, a przyczyna większości zaburzeń rozwojowych nie jest jeszcze do końca poznana. Jednoznacznie potwierdzono tylko niektóre wady uwarunkowane genetycznie. Potwierdzono je na podstawie analizy ich występowania w hodowlach.

Dzięki osiągnięciom genetyki, jesteśmy w stanie zbadać, jakie geny posiadają osobniki przeznaczone do rozrodu, co daje nam możliwość odpowiedniego doboru par, aby uniknąć dalszego przekazywania wadliwego genu.

Odpowiedni dobór par w oparciu o znajomość genów kojarzonych rodziców, jest niesamowicie ważne, by nie poszerzać populacji osobników, noszących wadliwe geny, ale także by uniknąć wad genetycznych letalnych, które niemal w 100% są śmiertelne. Jednak nie wszyscy z nas są pasjonatami genetyki, ale warto posiadać chociaż podstawową wiedzę na temat dziedziczenia najczęściej spotykanych chorób.

U niektórych ras kotów dana choroba genetyczna występuje znacznie częściej, niż u innych. Niektórzy nawet uważają, że jest ona do rasy „przypisana”. Nie oznacza to jednak, że każdy kot wybranej rasy jest jej nosicielem, albo będzie na nią chorować.

Polska Federacja Felinologiczna „Felis Polonia” pod auspicjami FIFe , oraz Polski Związek Felinologiczny pod auspicjami WCF, stworzyły w regulaminie hodowlanym zapis o chorobach genetycznych. U FPL uwzględniono w regulaminie także obowiązkowe badania w kierunku chorób genetycznych u danych ras.

Zapis w regulaminie powstał nie bez powodu. FPL „nie uzna żadnej nowej rasy kotów, której standard opiera się na fenotypowych zaburzeniach lub innych wadach rozwojowych, które powodują problemy zdrowotne, lub utrudniają normalne życie kot”.

W oparciu o regulaminy powstała więc lista wyszczególnionych chorób genetycznych, przypisanych do danej rasy, którą przedstawiamy poniżej:

Achondroplazja i pseudoachondroplazja:

FPL: Muchkin*
Osteochondroplazja:
FPL : Szkocki zwisłouchy długowłosy*, brytyjski krótkowłosy

Gangliozydoza (GM2) :
FPL: Burmski (!)

Gangliozydoza (GM) :
FPL : Korat (!) , Balijski, Orientalny długowłosy, Orientalny krótkowłosy, Peterbald,
Syjamski, Seszelski długowłosy , Seszelski długowłosy
PZF : Korat, Burmski, Orientalny krótkowłosy, Syjamski – obowiązkowe u wszystkich
wymienionych ras

Kardiomiopatia przerostowa (HCM):
FPL :
mutacja MyBPC3/A31P : Maine Coon
mutacja MyBPC3/R820W : Ragdoll
PZF : Maine Coon, Ragdoll

Choroba spichrzeniowa glikogentu typu IV (GSD IV) :
FPL : Norweski leśny (!)
PZF : Norweski leśny (!)

Wielotorbielowatość nerek (PKD1/AD-PKD) :
FPL: Egzotyczny, Perski, Brytyjski długowłosy/Brytyjski krótkowłosy
PZF : Perski, Egzotyczny, Brytyjski krótkowłosy, Brytyjski długowłosy

Niedobór kinazy pirogronianowej (PK) :
FPL: LaPerm długowłosy, LaPerm krótkowłosy, Abisyński ,Bengalski, Singapura, Somalijski
PZF: Abisyński, Somalijski

Postępujący zanik siatkówki (rdAc PRA) :
FPL: Abisyński, Ocikat, Somalijski, Balijski, Orientalny długowłosy, Orientalny
krótkowłosy, Peterbald, Syjamski, Seszelski długowłosy, Seszelski krótkowłosy
PZF: Abisyński, Somalijski, Ocicat

Rdzeniowy zanik mięśni (SM) :
FPL: Maine Coon
PZF: Maine Coon

Dodatkowo w regulaminach zawarty jest zapis o testach serologicznych grup krwi u ras:
FPL : Ragdoll, Syberyjski, Turecka angora, Bengalski, Europejski
PZF: Wszystkie rasy

Wyszczególniono także kilka badań, które warto wykonać u danej rasy. Nie są one
obowiązkowe, natomiast są rekomendowane przez FPL i PZF, przed rozpoczęciem hodowli.

EKG lub USG serca
FPL: Perski, Egzotyczny, Maine Coon, Ragdoll, Brytyjski długowłosy, Brytyjski
krótkowłosy, Sfinks
PZF ( zalecenie – raz na dwa lata): Maine Coon, Perski, Egzotyczny, Brytyjski krótkowłosy,
Brytyjski długowłosy, Ragdoll, Norweski leśny, Syberyjski

RTG (w kierunku dysplazji) :
FPL: Perski, Egzotyczny, Maine Coon, Norweski leśny, Abisyński, Bengalski, Devon rex,
Somalijski

Badanie okulistyczne w kierunku katarakty, PRA :
FPL: Abisyński, Bengalski, Ocikat, Rosyjski niebieski, Somalijski, Balijski, Orientalny
długowłosy, Orientalny krótkowłosy, Syjamski, Seszelski krótkowłosy, Seszelski długowłosy,
Peterbald

Oznaczenia :
*- rasa nie uznana
(!) – badanie obowiązkowe

Tekst został opracowany na podstawie ogólnodostępnych, oficjalnych regulaminów Polskiego Związku Felinologicznego oraz FPL

Opracowała: mgr inż. technik weterynarii Aleksandra Janik